پرش موتور، خفه شدنش وقتی گاز می‌دهی یا خاموش شدنش پشت چراغ هم آزاردهنده است و هم در ترافیک خطرناک. برای این علائم ده‌ها دلیل محتمل هست اما همه به یکی از سه نیاز اصلی برمی‌گردند: موتور به مقدار درست سوخت، هوای تمیز و جرقه‌ی قوی در زمان درست نیاز دارد. در این راهنما دلایل محتمل را بر اساس زمان بروز علامت ردیف می‌کنیم و از ساده‌ترین شروع کرده ترتیب کنترل را می‌دهیم. این یک نقشه‌ی راه برای تشخیص است؛ برای تشخیص قطعی اغلب تعمیرگاه لازم است.
اول: آیا چراغ خرابی روشن است؟
در موتورهای انژکسیونی چراغ هشدار خرابی (MIL یا چراغ FI) روی صفحه‌ی نشانگرها اولین جایی است که باید ببینی. دفترچه‌ی ترکی CB125F هوندا (نوع SC74) می‌گوید اگر این چراغ هنگام رانندگی روشن شود ممکن است در سیستم انژکسیون مشکل جدی باشد، آهسته کن و موتور را در اولین فرصت به تعمیرگاه نشان بده. اگر چراغ روشن است به جای سروکله زدن با فهرست زیر به تعمیرگاه برو؛ کد خرابی با دستگاه عیب‌یابی خوانده می‌شود.
ترتیب سریع کنترل
- سوخت: آیا در باک بنزین کافی هست؟ در موتورهای کاربراتوری شیر سوخت باز است؟ باید روی حالت ذخیره بروی؟
- کلید توقف موتور و جک کناری: کلید توقف روی فرمان ممکن است اشتباهاً در حالت بسته باشد. در بیشتر موتورها اگر با جک کناری باز دنده بزنی کلید ایمنی موتور را خاموش میکند؛ اگر کلید جک خراب باشد موتور هنگام حرکت هم ممکن است قطع کند.
- باتری و اتصالات: وقتی موتور روشن نمی‌شود دفترچه‌ی هوندا کنترل شل بودن اتصال باتری، زنگ‌زدگی قطب‌ها و وضعیت شارژ باتری را می‌خواهد. باتری ضعیف در موتور انژکسیونی می‌تواند به کار نامنظم هم بینجامد. نگاه کن به نگهداری باتری.
- فیوز: اگر با زدن استارت هیچ اتفاقی نمی‌افتد ممکن است فیوزی سوخته باشد.
- شمع: شمع کثیف یا فرسوده از دلایل شناخته‌شده‌ی پرش و سخت روشن شدن است. نگاه کن به راهنمای شمع.
- فیلتر هوا: فیلتر مسدود موتور را بی‌هوا می‌گذارد؛ به‌ویژه در جاده‌های خاکی زودتر کثیف می‌شود.
- خود سوخت: در موتوری که مدت طولانی ایستاده بنزین کهنه می‌شود؛ اگر آب به باک رفته باشد موتور پرش میکند.
در حالت سرد پرش میکند یا خاموش می‌شود
- چوک (موتورهای کاربراتوری): موتور سرد مخلوط غنی می‌خواهد. اگر بدون استفاده از چوک حرکت کنی موتور خفه یا خاموش می‌شود؛ اگر چوک را باز فراموش کنی هم بعد از گرم شدن پرش میکند و زیاد می‌سوزاند.
- باتری ضعیف: در هوای سرد بازده باتری کم می‌شود؛ استارت سنگین می‌شود، موتور انژکسیونی سخت روشن می‌شود.
- شمع: شمع کثیف در سرما خودش را بیشتر نشان می‌دهد.
- بار گذاشتن بدون گرم شدن: موتور سرد را به محض روشن شدن به دور بالا بردن می‌تواند پرش ایجاد کند. مدت کوتاهی با دور آرام صبر کن و کیلومترهای اول را آرام برو.
نحوه‌ی آماده کردن موتور برای زمستان را در راهنمای زمستان توضیح داده‌ایم.
در دور آرام نامنظم کار میکند یا خاموش می‌شود
- دور آرام پایین: اگر دور آرام زیر مقدار دفترچه بیفتد موتور پشت چراغ خاموش می‌شود. برای مثال در دفترچه‌ی CB125F دور آرام 1,500 ± 100 دور بر دقیقه است. هوندا کنترل این تنظیم را در 1,000 km و بعد هر 4,000 km در برنامه‌ی نگهداری گذاشته است.
- فیلتر هوا یا شمع کثیف: تعادل مخلوط در دور آرام حساس است؛ حتی یک کثیفی کوچک می‌تواند باعث لرزش و خاموش شدن شود.
- گرفتگی در کاربراتور: در موتورهای کاربراتوری که مدت طولانی ایستاده‌اند مجراهای باریک مدار دور آرام ممکن است با رسوب گرفته شود؛ نیاز به تمیزکاری دارد.
- نشت هوا: نشتی در سمت ورودی مخلوط را به هم می‌زند و دور آرام را نوسان می‌دهد. این را تعمیرگاه تشخیص می‌دهد.
با گاز دادن پرش میکند، خفه می‌شود یا گاز نمی‌گیرد
- تغذیه‌ی سوخت: فیلتر سوخت مسدود یا پمپ سوخت ضعیف‌شده در لحظه‌ای که موتور سوخت زیاد می‌خواهد کم می‌آورد. دفترچه‌ی هوندا هم می‌نویسد وقتی فیلتر پمپ سوخت مسدود شود موتور هنگام رانندگی ممکن است مکرراً ناپایدار کار کند؛ اگر با وجود سوخت کافی ناپایدار کار میکند به تعمیرگاه ببر.
- فیلتر هوا: فیلتر مسدود بیشتر وقتی گاز باز می‌شود حس می‌شود؛ موتور نفس‌تنگ می‌شود.
- شمع و جرقه: اگر زیر بار جرقه ضعیف شود موتور به‌ویژه هنگام شتاب گرفتن پرش میکند.
- سیم گاز: لقی زیاد یا گیر کردن سیم واکنش گاز را خراب میکند. عملکرد دسته‌ی گاز هم از اقلامی است که در برنامه‌ی نگهداری مرتب کنترل می‌شود.
- پرش در گاز آخر: اگر فقط در دور بالا ظاهر می‌شود به تغذیه‌ی سوخت یا عملکرد سیستم جرقه زیر بار شک کن.
وقتی گرم می‌شود خاموش می‌شود
اگر موتور وقتی سرد است درست کار میکند و پس از گرم شدن خاموش می‌شود دلایل محتمل کمی فنی‌ترند: پایین ماندن تنظیم دور آرام نسبت به موتور گرم، خرابی در سیستم‌های تنظیم‌کننده‌ی مخلوط یا قطعه‌ی جرقه‌ای که با گرم شدن از مدار خارج می‌شود. در موتورهای مایع‌خنک گرمای بیش از حد را هم باید جدا کنترل کرد؛ اگر نشانگر یا چراغ داغی روشن است موتور را خاموش کن و صبر کن خنک شود. عملکرد سیستم خنک‌کننده را در راهنمای خنک‌کاری توضیح داده‌ایم. با این علامت خودت درگیر نشو، به تعمیرگاه برو.
هنگام رانندگی ناگهان خاموش شد
- به جای امنی برو، فلاشر را روشن کن.
- به سطح سوخت و شیر ذخیره نگاه کن.
- موقعیت کلید توقف موتور و جک کناری را کنترل کن.
- ببین روی صفحه‌ی نشانگرها چراغ خرابی یا باتری هست یا نه.
- با زدن استارت ببین موتور استارت می‌چرخد یا نه. اگر نمی‌چرخد مشکل به احتمال زیاد در سمت برق است (باتری، فیوز، اتصال).
- اگر استارت می‌چرخد اما موتور روشن نمی‌شود در سمت سوخت یا جرقه است؛ حل کردن در جاده سخت است، جرثقیل یا کمک خبر کن.
پیش از رفتن به سفر طولانی ابزار پایه و فیوزها را همراه ببر. برای فهرست به راهنمای آماده‌سازی سفر طولانی و برای ست‌های ابزار اینجا نگاه کن.
هنگام رفتن به تعمیرگاه چه باید بگویی؟
به جای بردن خرابی به تعمیرگاه با عبارت «موتور پرش میکند»، اگر این اطلاعات را یادداشت کرده ببری تشخیص هم سریع‌تر می‌شود و هم ارزان‌تر:
- علامت چه زمانی ظاهر می‌شود: در حالت سرد، پس از گرم شدن، دور آرام، با گاز دادن، در سرعت معین؟
- از کی هست، ناگهانی شروع شد یا کم‌کم زیاد شد؟
- آخرین سوخت را از کجا گرفتی، آخرین سرویس و تعویض شمع کی بود؟
- بعد از باران، شستن یا یک دوره‌ی طولانی ایستادن شروع شد؟
- آیا چراغ خرابی روشن شد، از اگزوز دود با رنگ متفاوت می‌آید؟
پیشگیری از درمان ارزان‌تر است
- شمع، فیلتر هوا و روغن را در بازه‌های دفترچه عوض کن. برای تقویم به راهنمای نگهداری نگاه کن.
- از جایگاه‌های مورد اعتمادت سوخت بگیر و پیش از ایستادن طولانی موتور آمادگی لازم را انجام بده.
- باتری را با دستگاه نگهدارنده‌ی شارژ پشتیبانی کن؛ نگاه کن به شارژرهای باتری.
- بعد از جاده‌های خاکی فیلتر هوا را ببین؛ فیلترها اینجا هستند.
نتیجه
پرش، گاز نگرفتن و خاموش شدن نشان می‌دهد موتور یکی از سه چیز سوخت، هوا یا جرقه را به اندازه‌ی کافی نمی‌گیرد. اول به چراغ خرابی نگاه کن؛ اگر روشن است مستقیم به تعمیرگاه برو. اگر روشن نیست از ساده شروع کن: سوخت، کلید توقف و جک کناری، باتری و فیوز، شمع، فیلتر هوا. اینکه علامت چه زمانی ظاهر می‌شود، در حالت سرد، دور آرام، با گاز دادن یا پس از گرم شدن، با ارزش‌ترین اطلاعاتی است که به تعمیرگاه می‌دهی.
پرسش‌های پرتکرار
چرا موتورسیکلت گاز نمی‌گیرد؟
از دلایل محتمل فیلتر هوا یا سوخت مسدود، پمپ سوخت ضعیف، شمع کثیف و مشکلات تنظیم سیم گاز است. در موتور انژکسیونی اگر چراغ خرابی روشن است تعمیرگاه با خواندن کد خرابی علت را پیدا میکند.
چرا موتور پشت چراغ‌ها خاموش می‌شود؟
اغلب دور آرام افتاده یا فیلتر هوا، شمع یا مدار دور آرام کاربراتور کثیف شده است. دور آرام را با مقدار دفترچه مقایسه کن؛ در CB125F این مقدار 1,500 ± 100 دور بر دقیقه است.
آیا با چراغ خرابی روشن میتوانم به رانندگی ادامه بدهم؟
توصیهی هوندا این است که سرعت را کم کنی و موتور را در اولین فرصت به تعمیرگاه نشان بدهی. چراغ ممکن است به مشکل جدی در سیستم انژکسیون اشاره کند.
موتور صفر من پرش میکند، آیا زیر پوشش گارانتی است؟
شرایط گارانتی بسته به برند فرق میکند و در برگهی گارانتی نوشته شده است. بدون دخالت خودت به تعمیرگاه مجاز ببر و علامت را با جزئیات توضیح بده.