Kaza anında adrenalin yükselir, ağrı fark edilmez ve düşünmek zorlaşır. Bu yüzden ne yapacağını önceden bilmek hem sağlığını hem de sonraki hukuki ve sigorta sürecini korur. Bu yazıyı yola çıkmadan önce oku; kaza anında telefonundan açabileceğin bir yere kaydet.
1. İlk dakikalar: güvenlik
- Dur ve sakin ol. Hemen ayağa fırlama; önce vücudunu kontrol et. Boyun ya da sırtında ağrı, uyuşma ya da karıncalanma varsa hareket etme ve yardım bekle.
- İkincil kazayı önle: Yürüyebiliyorsan trafiğin geçtiği alandan güvenli bir yere çekil. Diğer araçların seni görmeyebileceğini unutma.
- Bölgeyi işaretle: Mümkünse dörtlüleri yak, reflektör üçgen ya da yanıp sönen ışıkla gelen trafiği uyar. Bu işi yapacak biri varsa ona yaptır.
- Motoru kapat: Kontağı kapat; yakıt sızıntısı varsa sigara ve kıvılcımdan uzak tut.
2. 112'yi ara
Yaralanma varsa ya da şüphe varsa hemen 112'yi ara. Türkiye'de 112 ambulans, polis, jandarma ve itfaiye için tek acil numaradır.
- Konumu net söyle: yol adı, kilometre, yön, yakındaki belirgin bir nokta. Telefonundaki konum paylaşımı yardımcı olur.
- Kaç kişinin yaralı olduğunu ve bilinç durumlarını bildir.
- Görevli kapatmanı söyleyene kadar hatta kal.
- “Bir şeyim yok” deme refleksine dikkat: Adrenalin bazı yaralanmaları saatlerce gizleyebilir. Kaza sonrası ağrı, baş dönmesi ya da bulantı olursa sağlık kuruluşuna başvur ve kayıt oluştur.
Ne zaman polis ya da jandarma çağrılmalı?
Yaralanmalı ya da ölümlü kazalarda, taraflar anlaşamadığında, karşı taraf kaçtığında, sürücülerden birinin alkollü ya da ehliyetsiz olduğundan şüphe edildiğinde ya da kamu malı zarar gördüğünde trafik ekiplerini çağır. Hangi durumda resmi tutanak zorunlu olduğuna dair güncel kurallar için kurallar sayfasına bak.
3. Sadece maddi hasar varsa: kaza tespit tutanağı
Yaralanma yoksa ve taraflar kazanın nasıl olduğunda anlaşıyorsa, polis çağırmadan Kaza Tespit Tutanağı doldurulabilir. Tutanak kağıt olarak ya da resmi dijital kanallar (e-Devlet ve sigorta sektörünün mobil uygulamaları) üzerinden düzenlenebilir.
- Her iki tarafın kimlik, ehliyet, ruhsat ve trafik sigortası poliçe bilgilerini eksiksiz yaz.
- Kaza yerini, tarihi ve saati doğru belirt.
- Kroki çiz: yol, şeritler, araçların yönleri ve çarpışma noktası.
- Uygun olan kaza durumunu işaretle; boş alan bırakma.
- Her iki taraf da imzalamalı. Anlaşamadığın bir maddeyi imzalama; bu durumda trafik ekiplerini çağır.
Kazadan sonra araçlar trafiği tehlikeye atacak şekilde duruyorsa, önce fotoğraflarını çekip sonra güvenli bir yere çek.
4. Kanıt topla
Fotoğraf ve bilgi, sonradan doğabilecek anlaşmazlıklarda en güçlü dayanağındır.
- Genel fotoğraflar: Kaza yeri, araçların son konumları, yol işaretleri, ışıklar, fren izleri, yağ ya da çakıl gibi zemin durumu.
- Yakın fotoğraflar: Her iki aracın hasarı, plakalar.
- Karşı tarafın bilgileri: Ad soyad, telefon, plaka, sigorta şirketi ve poliçe numarası.
- Tanıklar: Ad ve telefon numaraları. Tanıklar genelde olay yerinden hızla ayrılır.
- Kamera kaydı: Kask kameran varsa kaydı hemen yedekle. Çevredeki iş yerlerinin kameralarını da not et; kayıtlar belirli süre sonra silinebilir.
- Ekipman: Kask, mont ve eldivenin hasarını da fotoğrafla.
5. Sigorta bildirimi
- Hemen bildir: Poliçede belirtilen süre içinde, mümkünse aynı gün kendi sigorta şirketine ve/veya karşı tarafın trafik sigortasına bildirim yap.
- Hangi poliçe? Karşı taraf kusurluysa senin hasarın onun trafik sigortasından karşılanır. Sen kusurluysan karşı tarafın hasarı senin trafik sigortandan karşılanır; kendi motorunun hasarı için kaskon gerekir. Kaskon varsa, karşı taraf kusurlu olsa bile süreci kaskondan yürütmek bazen daha hızlıdır; sigorta şirketin daha sonra karşı tarafın sigortasına başvurur.
- Belgeler: Tutanak ya da kaza raporu, ehliyet ve ruhsat fotokopisi, fotoğraflar, varsa alkol raporu ve sağlık raporu.
- Dosya numarasını not al ve tüm yazışmaları sakla.
6. Ekspertiz ve onarım
- Sigorta şirketi hasarı değerlendirmek için eksper görevlendirir. Eksper motoru incelemeden onarıma başlatma; aksi halde tazminat sorunu yaşayabilirsin.
- Eksperle birlikte görünmeyen hasarları da konuş: çatal, salıncak, şase, jant eğriliği, radyatör, fren parçaları. Motosiklette küçük görünen bir düşme bile yapısal parçalarda hasar bırakabilir.
- Kask darbe aldıysa dışından sağlam görünse bile değiştirilmelidir. Bkz. ekipman rehberi.
- Değer kaybı, ekipman hasarı ve tedavi masrafları gibi kalemler için hak arayışında uzman bir avukat ya da sigorta danışmanından destek alabilirsin.
- Onarım sonrası teslim alırken frenleri, gidon düzgünlüğünü ve süspansiyonu kısa bir test sürüşüyle kontrol et.
7. Psikolojik toparlanma
Kaza sonrası yeniden motora binmek tedirgin edici olabilir. Önce kısa ve sakin rotalarla başla, boş bir alanda fren ve manevra çalış. Tedirginlik uzun sürerse bir ileri sürüş eğitimi güveni yeniden kazanmana yardımcı olur. Fren tekniği ve viraj tekniği rehberleri iyi bir başlangıçtır.
Cebinde olsun: kısa liste
- Güvenli yere çekil, bölgeyi işaretle.
- Yaralı varsa 112. Kaskı zorunlu değilse çıkarma.
- Fotoğraf, plaka, sigorta bilgisi, tanık.
- Anlaşma varsa tutanak, yoksa trafik ekibi.
- Sigortaya hemen bildir, eksper gelmeden onarıma başlatma.
Sigorta türleri ve kapsamları hakkında ayrıntılı bilgi için sigorta ve kasko rehberi.