بخش مهمی از تصادف‌های موتورسیکلت در پیچ رخ می‌دهد و اغلب بدون درگیر شدن هیچ وسیله‌ی دیگری. علت تقریباً همیشه یکی است: رسیدن به پیچ با سرعت زیاد، قفل‌کردن نگاه روی مانع از روی وحشت و ترس از کج‌کردن موتور. خبر خوب اینکه تکنیک پیچیدن قابل یادگیری است و مهارتی است که با تکرار خودکار می‌شود.
1. نگاه: موتور به جایی می‌رود که چشم می‌رود
مهم‌ترین قاعده‌ی پیچ همین است. به هر جا نگاه کنید، به همان‌جا می‌روید؛ اگر به گاردریل، چاله یا خودروی روبه‌رو نگاه کنید، به سمت آن می‌روید.
- سرتان را بچرخانید، نه فقط چشم‌تان را. جهت کاسکت باید رو به خروجی پیچ باشد.
- به دور نگاه کنید: نه به آسفالت درست جلویتان، بلکه به دورترین نقطه‌ای که می‌توانید بروید، یعنی نقطه‌ی پایان قابل‌دیدن پیچ.
- روی راه گریز تمرکز کنید: وقتی مانعی جلویتان پیدا شد، به مانع نه، به فضای کنار مانع نگاه کنید.
- نقطه‌ی دید (vanishing point): نقطه‌ای که دو لبه‌ی جاده در آن به هم می‌رسند؛ اگر نزدیک می‌شود پیچ دارد تنگ می‌شود، اگر دور می‌شود باز می‌شود. این نقطه بهترین نشانگر برای تنظیم سرعت است.
2. سرعت ورود: «آهسته وارد شو، تند خارج شو»
سرعت را نه داخل پیچ، بلکه پیش از پیچ و وقتی موتور راست است تنظیم کنید. موتور راست بیشترین چسبندگی ترمز را دارد؛ هرچه کج شود بخشی از چسبندگی لاستیک صرف گرفتن از پهلو می‌شود و سهم ترمز کم می‌شود.
- پیچ را ببینید، سرعت را بر اساس فاصله‌ی دید ارزیابی کنید.
- در مسیر مستقیم ترمز کنید و در صورت لزوم دنده را پایین بیاورید.
- هنگام ورود به پیچ ترمزها را رها کنید، گاز را کم و ثابت باز کنید.
- وقتی خروجی را دیدید و شروع به راست‌کردن موتور کردید، گاز را تدریجی زیاد کنید.
حس «خیلی تندم» وسط پیچ اغلب در واقعیت درست نیست؛ موتور معمولاً بیشتر از آنچه جرأتش را دارید می‌تواند کج شود. به‌جای آویزان‌شدن از روی وحشت به ترمز، چرخاندن نگاه به خروجی و کمی بیشتر کج‌کردن در بیشتر موارد واکنش درست است.
3. کانتراستیرینگ: خلاف جهت فشار بده، به آن جهت بپیچ
در سرعتی خیلی بالاتر از سرعت پیاده‌روی، موتورسیکلت نه با چرخاندن فرمان، بلکه با اعمال فشار روی فرمان کج می‌شود. قاعده ساده است:
- برای پیچیدن به راست، سر راست فرمان را به جلو هل دهید. چرخ جلو لحظه‌ای کوتاه به چپ می‌چرخد، موتور به راست کج می‌شود.
- برای پیچیدن به چپ، سر چپ فرمان را به جلو هل دهید.
این کار را همین حالا ناخودآگاه انجام می‌دهید، اما آگاهانه انجام‌دادنش دو چیز به شما می‌دهد: تغییر جهت سریع‌تر و کنترل در فرار اضطراری. در جاده‌ی خالی و صاف با سرعت متوسط، به یک سر فرمان کمی فشار بدهید و حس کنید موتور به آن سمت کج می‌شود. هرچه فشار قاطع‌تر باشد، موتور سریع‌تر کج می‌شود.
4. وضعیت بدن
- دست‌ها شل: آرنج‌ها کمی خم، فرمان را سفت نگیرید. دست‌های سفت مانع از آن می‌شوند که موتور خودش را اصلاح کند و باعث لرزش می‌شوند.
- با پاها بگیرید: با زانوها باک را کمی بگیرید، وزن را روی جاپایی‌ها بدهید. به این ترتیب دست‌ها فقط برای هدایت می‌مانند.
- کمی به داخل خم شوید: کمی جابه‌جا کردن شانه و سر به داخل پیچ باعث می‌شود موتور در همان سرعت کمتر کج شود. زانوگذاشتن به سبک پیست در خیابان لازم نیست.
- نوک پا روی جاپایی: اگر پاشنه روی جاپایی باشد، ممکن است پا روی زمین کشیده شود.
5. انتخاب خط: بیرون، داخل، بیرون
خط پایه در خیابان این است: پیچ را از بیرون خط شروع کنید، در نقطه‌ی رأس به داخل نزدیک شوید، در خروج دوباره به بیرون باز کنید. اما در خیابان، برخلاف پیست، رأس دیرهنگام (late apex) ترجیح داده می‌شود:
- هنگام ورود به پیچ کمی بیشتر در بیرون بمانید، پیچیدن را کمی دیرتر شروع کنید.
- به این ترتیب خروجی پیچ را زودتر می‌بینید و خطر سُر خوردن به خط روبه‌رو در خروج کم می‌شود.
- در پیچ به راست (ترافیک از راست) از قسمت وسط‌چپ خط وارد شوید اما نسبت به آینه‌ی وسایل نقلیه‌ی روبه‌رو و تخطی‌های آن‌ها از خط بیش از حد به چپ نزدیک نشوید.
- در پیچ به چپ، حساب کاسکت و شانه‌ای را که به خط روبه‌رو بیرون می‌زند فراموش نکنید؛ وقتی موتور کج می‌شود، سرتان ممکن است از خط بیرون بزند.
در پیچ‌های کور
در پیچی که خروجی‌اش را نمی‌بینید، با سرعتی بروید که در فاصله‌ای که می‌بینید بتوانید بایستید. پشت پیچ ممکن است یک تراکتور ایستاده، شن یا گازوئیل ریخته باشد.
6. آسفالت و چسبندگی
- شن، ماسه و برگ جمع‌شده داخل پیچ، رایج‌ترین تله است؛ به‌ویژه نزدیک اتصال جاده‌های روستایی.
- درپوش منهول، خطوط رنگی و لکه‌گیری‌ها در حالت خیس بسیار لغزنده‌اند. در صورت امکان وقتی موتور راست است از رویشان بگذرید.
- لاستیک سرد در چند کیلومتر اول کمتر می‌چسبد. صبح و در زمستان اولین پیچ‌ها را نرم بپیچید. نگاه کنید به رانندگی در زمستان.
- فشار باد لاستیک را دست‌کم ماهی یک بار در حالت سرد بررسی کنید؛ فشار کم باعث می‌شود موتور در پیچ سنگین و نامطمئن حس شود.
پیشنهادهای تمرین
- تمرین نگاه: در یک پارکینگ خالی با سرعت کم عدد هشت بکشید. در هر دور روی چرخاندن سر به خروجی تمرکز کنید.
- کانتراستیرینگ: در جاده‌ی صاف بین دو مخروط (یا بطری آب) فقط با فشار فرمان تغییر خط بدهید.
- جاده‌ی آشنا: جاده‌ی پیچ‌داری را که می‌شناسید اول آرام برانید، در هر پیچ نقطه‌ی ورود، رأس و خروجی را مشخص کنید. سرعت را در طول هفته‌ها کم‌کم بالا ببرید.
- آموزش: آموزش‌های رانندگی پیشرفته و روزهای پیست کنترل‌شده، یادگیری‌ای را که در خیابان سال‌ها طول می‌کشد در چند روز جا می‌دهند.