تابستان طولانی‌ترین دوره‌ی فصل موتورسواری است اما گرمای شدید هم یک عامل خطر است. در گرما بدن با عرق‌کردن سعی می‌کند خنک شود، مایعات از دست می‌دهد و این از دست‌دادن بی‌آنکه بفهمید توجه، تصمیم‌گیری و رفلکس‌ها را ضعیف می‌کند. حتی کم‌آبی خفیف هم برای پایین آوردن تمرکز کافی است.
1. تجهیزات را درنیاورید، درستش را انتخاب کنید
رایج‌ترین اشتباه در گرما درآوردن کاپشن و راندن با تی‌شرت است. آسفالت در تابستان بخشش کمتری دارد؛ علاوه بر آن آفتاب و باد گرم پوست برهنه را سریع‌تر خشک می‌کنند.
- کاپشن و شلوار مشبک (مش): ضمن حفظ محافظ‌ها (شانه، آرنج، پشت) جریان هوا برقرار می‌کند. منطقی‌ترین انتخاب برای تابستان.
- رنگ روشن: تجهیزات مشکی زیر آفتاب به‌طور محسوسی بیشتر گرم می‌شوند.
- لایه‌ی داخلی جذب‌کننده‌ی رطوبت: پنبه عرق را نگه می‌دارد و خیس می‌ماند؛ لباس زیر فنی (مصنوعی) عرق را بیرون می‌برد.
- کاسکت دارای تهویه: دریچه‌های بالا و چانه‌ی کاسکت را باز کنید. اگر پدهای داخلی درآوردنی و قابل شست‌وشو هستند، در طول تابستان منظم بشویید.
- دستکش و چکمه‌ی تابستانی: مدل‌های سوراخ‌دار یا مشبک تابستانی وجود دارند؛ با دستکش بدون محافظ نرانید.
در گرمای خیلی زیاد، مش همیشه راه‌حل نیست
وقتی دمای هوا به دمای بدن نزدیک می‌شود یا از آن می‌گذرد، بادی که از کاپشن مش وارد می‌شود به‌جای خنک کردن شما را گرم می‌کند؛ اثر سشوار پیدا می‌شود. در این حالت نیمه‌بسته کردن دریچه‌های تهویه و استفاده از یک لایه‌ی داخلی خیس‌شده یا جلیقه‌ی خنک‌کننده می‌تواند مؤثرتر باشد.
2. مایعات و نمک
- منتظر تشنگی نمانید. وقتی احساس تشنگی می‌آید از دست‌رفتن مایعات از قبل شروع شده است.
- پیش از حرکت آب بنوشید، در هر توقف دوباره بنوشید. در سفر طولانی کیسه‌ی آب کوله‌ای (hydration pack) نوشیدن در حین رانندگی را آسان می‌کند.
- وقتی خیلی عرق می‌کنید، فقط آب ممکن است کافی نباشد؛ بدن نمک و مواد معدنی هم از دست می‌دهد. دوغ (آیران)، تنقلات شور یا نوشیدنی‌های الکترولیت به حفظ تعادل کمک می‌کنند.
- الکل و مقدار زیاد کافئین از دست‌رفتن مایعات را بیشتر می‌کنند. الکل در جاده که اصلاً مطرح نیست.
- رنگ ادرار یک نشانگر ساده است: رنگ روشن خوب، رنگ تیره نشان‌دهنده‌ی نوشیدن ناکافی است.
3. برنامه‌ی ساعت و مسیر
- سفرهای طولانی را برای صبح زود یا ساعات آخر بعدازظهر برنامه‌ریزی کنید؛ در داغ‌ترین ساعات روز در سایه استراحت کنید.
- در ترافیک شهری گرمای موتور و اگزوز به پاها می‌خورد. در صورت امکان ساعات شلوغ را کنار بگذارید.
- تعداد توقف‌ها را بیشتر کنید. چند دقیقه استراحت در سایه، درآوردن کاسکت و شستن صورت بهبود را سرعت می‌دهد.
- غذای سنگین جریان خون را برای هضم به معده هدایت می‌کند و خواب‌آلودگی می‌آورد؛ در راه سبک بخورید.
4. نشانه‌های گرمازدگی و خستگی ناشی از گرما
| وضعیت | نشانه‌ها | چه باید کرد |
|---|---|---|
| خستگی ناشی از گرما | عرق‌کردن شدید، بی‌حالی، سردرد، سرگیجه، تهوع، گرفتگی عضلات | فوراً توقف کنید، به سایه بروید، تجهیزات را شل کنید، آرام‌آرام آب بنوشید، بدن را با آب خنک سرد کنید. تا بهتر نشده راه را ادامه ندهید. |
| گرمازدگی | تیرگی هوشیاری، حرف‌زدن نامفهوم، تلوتلو خوردن، دمای بسیار بالای بدن، پوست داغ و سرخ (ممکن است عرق‌کردن متوقف شده باشد)، بیهوشی | وضعیت اضطراری. با 112 تماس بگیرید، فرد را به سایه ببرید، تجهیزات را درآورید، با خیس‌کردن و باد زدن خنک کنید. اگر هوشیاری مختل است به‌زور آب ندهید. |
5. موتور و لاستیک
- موتورهای هوا‌خنک هنگام ایستادن طولانی در دور آرام در ترافیک ممکن است بسیار داغ شوند. نشانه‌های داغ‌کردن را از دفترچه بیاموزید.
- در موتورهای آب‌خنک سطح آب خنک‌کننده و وارد عمل شدن فن را بررسی کنید. مطمئن شوید لانه‌زنبوری رادیاتور با حشره و کثیفی مسدود نشده است.
- فشار باد لاستیک: فشار را همیشه در حالت سرد اندازه بگیرید. برای پایین آوردن مقدار بالای اندازه‌گیری‌شده در حالت گرم باد خالی نکنید؛ وقتی لاستیک خنک شود فشار کم می‌ماند.
- آسفالت: در گرمای شدید قیر آسفالت نرم و براق می‌شود؛ به‌ویژه روی سطوح لکه‌گیری‌شده و تازه‌ریخته‌شده چسبندگی ممکن است کم شود.
- باتری در گرما سریع‌تر فرسوده می‌شود؛ در پایان تابستان عملکردش را بررسی کنید. نگاه کنید به نگهداری باتری.
6. پارک و آفتاب
زین، باک و فرمان موتوری که زیر آفتاب رها شده ممکن است آن‌قدر داغ شوند که نتوان دست زد. در سایه پارک کنید یا از روکش زین استفاده کنید. کاسکت را زیر آفتاب وارونه رها نکنید؛ داخلش گرم می‌شود و دوباره سر گذاشتنش سخت می‌شود. کرم ضدآفتاب را داخل کاسکت و کاپشن فراموش نکنید؛ فاصله‌ی بین گردن و مچ، جاهایی هستند که بیش از همه می‌سوزند.
فهرست بررسی رانندگی تابستانی
- تجهیزات مشبک یا دارای تهویه، لایه‌ی داخلی جذب‌کننده‌ی رطوبت
- آب و تنقلات شور
- کرم ضدآفتاب و عینک آفتابی / شیشه‌ی دودی (یدک شفاف برای شب)
- گردن‌پوش یا باندانای قابل خیس‌کردن
- برنامه‌ی مسیر که داغ‌ترین ساعات را کنار می‌گذارد