{"body":"<p>Motorun teklemesi, gazı açınca boğulması ya da ışıkta durduğunda stop etmesi hem can sıkıcı hem de trafikte tehlikeli. Bu belirtilerin onlarca olası nedeni var ama hepsi üç temel ihtiyaçtan birine dayanır: motorun doğru miktarda yakıta, temiz havaya ve doğru zamanda güçlü bir kıvılcıma ihtiyacı vardır. Bu rehberde belirtinin ne zaman ortaya çıktığına göre olası nedenleri sıralıyor ve en basitten başlayarak kontrol sırasını veriyoruz. Teşhis için bir yol haritası; kesin tespit için çoğu zaman servis gerekir.</p>\n\n<h2>Önce: arıza lambası yanıyor mu?</h2>\n<p>Enjeksiyonlu motorlarda gösterge panelindeki arıza ikaz lambası (MIL ya da FI lambası) ilk bakman gereken yer. Honda'nın CB125F (SC74 tipi) Türkçe kılavuzu bu lamba sürüş sırasında yanarsa enjeksiyon sisteminde ciddi bir sorun olabileceğini, yavaşlayıp motoru en kısa sürede servise göstermeni söylüyor. Lamba yanıyorsa aşağıdaki listeyle uğraşmak yerine servise git; arıza kodu teşhis cihazıyla okunur.</p>\n\n<h2>Hızlı kontrol sırası</h2>\n<ol>\n<li><b>Yakıt:</b> Depoda yeterli benzin var mı? Karbüratörlü motorlarda yakıt musluğu açık mı, rezerv konumuna geçmen gerekiyor mu?</li>\n<li><b>Motor durdurma düğmesi ve yan sehpa:</b> Gidondaki durdurma düğmesi yanlışlıkla kapalı konuma gelmiş olabilir. Çoğu motorda yan sehpa açıkken vitese takarsan güvenlik anahtarı motoru durdurur; sehpa anahtarı arızalıysa motor giderken de kesebilir.</li>\n<li><b>Akü ve bağlantılar:</b> Honda kılavuzu motor çalışmadığında gevşek akü bağlantısı, terminallerde paslanma ve akünün şarj durumunun kontrol edilmesini istiyor. Zayıf akü enjeksiyonlu motorda düzensiz çalışmaya da yol açabilir. Bkz. <a href=\"/rehber/aku-bakimi\">akü bakımı</a>.</li>\n<li><b>Sigorta:</b> Marşa bastığında hiçbir şey olmuyorsa yanmış bir sigorta olabilir.</li>\n<li><b>Buji:</b> Kirlenmiş ya da aşınmış buji tekleme ve zor çalışmanın bilinen nedenlerinden. Bkz. <a href=\"/rehber/motosiklet-bujisi-ne-zaman-degisir-ariza-belirtileri\">buji rehberi</a>.</li>\n<li><b>Hava filtresi:</b> Tıkanmış filtre motoru havasız bırakır; özellikle tozlu yollarda daha hızlı kirlenir.</li>\n<li><b>Yakıtın kendisi:</b> Uzun süre bekleyen motorda benzin bayatlar; depoya su karışmışsa motor tekler.</li>\n</ol>\n\n<h2>Soğukken tekliyor ya da stop ediyor</h2>\n<ul>\n<li><b>Jikle (karbüratörlü motorlar):</b> Soğuk motor zengin karışım ister. Jikleyi kullanmadan kalkarsan motor boğulur ya da stop eder; jikleyi açık unutursan da ısındıktan sonra tekler ve fazla yakar.</li>\n<li><b>Zayıf akü:</b> Soğuk havada akünün verimi düşer; marş ağırlaşır, enjeksiyonlu motor zor çalışır.</li>\n<li><b>Buji:</b> Kirlenmiş buji soğukta kendini daha da belli eder.</li>\n<li><b>Isınmadan yüklenmek:</b> Soğuk motoru çalıştırır çalıştırmaz yüksek devire çıkarmak tekleme yapabilir. Kısa bir süre rölantide bekleyip ilk kilometreleri sakin sür.</li>\n</ul>\n<p>Kışın motorun nasıl hazırlanacağını <a href=\"/rehber/kis\">kış rehberinde</a> anlattık.</p>\n\n<h2>Rölantide düzensiz çalışıyor ya da stop ediyor</h2>\n<ul>\n<li><b>Düşük rölanti devri:</b> Rölanti devri kılavuzdaki değerin altına düşmüşse motor ışıkta stop eder. Örneğin CB125F kılavuzunda rölanti devri 1.500 ± 100 dev/dk. Honda bu ayarın kontrolünü 1.000 km'de ve sonra her 4.000 km'de bakım programına koyuyor.</li>\n<li><b>Kirli hava filtresi veya buji:</b> Rölantide karışım dengesi hassastır; küçük bir kirlenme bile titreşim ve stop etmeye yol açar.</li>\n<li><b>Karbüratörde tıkanıklık:</b> Uzun süre beklemiş karbüratörlü motorlarda rölanti devresindeki ince kanallar tortuyla tıkanabilir; temizlik gerektirir.</li>\n<li><b>Hava kaçağı:</b> Emme tarafındaki bir sızıntı karışımı bozar ve rölantiyi oynatır. Bunu servis tespit eder.</li>\n</ul>\n\n<h2>Gazı açınca tekliyor, boğuluyor ya da gaz yemiyor</h2>\n<ul>\n<li><b>Yakıt beslemesi:</b> Tıkanmış yakıt filtresi ya da zayıflamış yakıt pompası, motor fazla yakıt istediği anda yetersiz kalır. Honda kılavuzu da yakıt pompası filtresi tıkandığında motorun sürüş sırasında sık sık kararsız çalışabileceğini yazıyor; yeterli yakıt olduğu halde kararsız çalışıyorsa servise götür.</li>\n<li><b>Hava filtresi:</b> Tıkalı filtre en çok gaz açıldığında hissedilir; motor nefessiz kalır.</li>\n<li><b>Buji ve ateşleme:</b> Yük altında kıvılcım zayıflarsa motor özellikle hızlanırken tekler.</li>\n<li><b>Gaz teli:</b> Teldeki fazla boşluk ya da takılma gaz tepkisini bozar. Gaz kolunun çalışması da bakım programında düzenli kontrol edilen kalemlerden.</li>\n<li><b>Son gazda tekleme:</b> Yalnızca yüksek devirde ortaya çıkıyorsa yakıt beslemesi ya da ateşleme sisteminin yük altındaki performansından şüphelen.</li>\n</ul>\n\n<h2>Isınınca stop ediyor</h2>\n<p>Motor soğukken düzgün çalışıp ısındıktan sonra stop ediyorsa olası nedenler biraz daha teknik: rölanti ayarının sıcak motora göre düşük kalması, karışımı ayarlayan sistemlerde arıza ya da ısınınca devreden çıkan bir ateşleme parçası. Sıvı soğutmalı motorlarda aşırı ısınma da ayrıca kontrol edilmeli; hararet göstergesi ya da uyarı lambası yanıyorsa motoru durdur ve soğumasını bekle. Soğutma sisteminin işleyişini <a href=\"/rehber/hava-sogutmali-mi-su-sogutmali-mi-motosiklet\">soğutma rehberinde</a> anlattık. Bu belirtiyle kendi başına uğraşmak yerine servise git.</p>\n\n<h2>Giderken aniden stop etti</h2>\n<ol>\n<li>Güvenli bir yere çek, dörtlüleri yak.</li>\n<li>Yakıt seviyesine ve rezerv musluğuna bak.</li>\n<li>Motor durdurma düğmesinin ve yan sehpanın konumunu kontrol et.</li>\n<li>Gösterge panelinde arıza ya da akü lambası var mı, bak.</li>\n<li>Marşa bastığında marş motoru dönüyor mu? Dönmüyorsa sorun büyük ihtimalle elektrik tarafında (akü, sigorta, bağlantı).</li>\n<li>Marş dönüyor ama motor çalışmıyorsa yakıt ya da ateşleme tarafında; yolda çözmek zordur, çekici ya da yardım çağır.</li>\n</ol>\n<p>Uzun yola çıkmadan önce temel aletleri ve sigortaları yanına al. Liste için <a href=\"/rehber/uzun-yol-listesi\">uzun yol hazırlık rehberine</a>, alet setleri için <a href=\"/ekipman/alet-seti\">buraya</a> bak.</p>\n\n<h2>Servise giderken neleri anlatmalısın?</h2>\n<p>Bir arızayı servise \"motor tekliyor\" diye götürmek yerine şu bilgileri not ederek götürürsen teşhis hem hızlanır hem ucuzlar:</p>\n<ul>\n<li>Belirti ne zaman çıkıyor: soğukken mi, ısınınca mı, rölantide mi, gaz açınca mı, belli bir hızda mı?</li>\n<li>Ne zamandan beri var, ani mi başladı yoksa yavaş yavaş mı arttı?</li>\n<li>Son yakıtı nereden aldın, son bakım ve buji değişimi ne zamandı?</li>\n<li>Yağmurdan, yıkamadan ya da uzun bir bekleme döneminden sonra mı başladı?</li>\n<li>Arıza lambası yandı mı, egzozdan farklı renkte duman geliyor mu?</li>\n</ul>\n\n<h2>Önlemek tedaviden ucuz</h2>\n<ul>\n<li>Buji, hava filtresi ve yağı kılavuzdaki aralıklarda değiştir. Takvim için <a href=\"/rehber/motosiklet-bakimi-kac-km-de-yapilir-ilk-bakim-periyodik-bakim\">bakım rehberine</a> bak.</li>\n<li>Güvendiğin istasyonlardan yakıt al ve motoru uzun süre bekletmeden önce hazırlığını yap.</li>\n<li>Akünü şarj idame cihazıyla destekle; bkz. <a href=\"/ekipman/aku-sarj\">akü şarj cihazları</a>.</li>\n<li>Tozlu yollardan sonra hava filtresine bak; filtreler <a href=\"/ekipman/filtre\">burada</a>.</li>\n</ul>\n\n<h2>Sonuç</h2>\n<p>Tekleme, gaz yememe ve stop etme, motorun yakıt, hava ya da kıvılcımdan birini yeterince alamadığını gösterir. Önce arıza lambasına bak; yanıyorsa doğrudan servise git. Yanmıyorsa basitten başla: yakıt, durdurma düğmesi ve yan sehpa, akü ve sigorta, buji, hava filtresi. Belirtinin ne zaman çıktığı, soğukken mi, rölantide mi, gaz açınca mı, ısınınca mı, servise anlatacağın en değerli bilgidir.</p>\n\n<h2>Sık sorulanlar</h2>\n<h3>Motosiklet neden gaz yemez?</h3>\n<p>Olası nedenler arasında tıkanmış hava ya da yakıt filtresi, zayıf yakıt pompası, kirlenmiş buji ve gaz telindeki ayar sorunları var. Enjeksiyonlu motorda arıza lambası yanıyorsa servis arıza kodunu okuyarak nedeni bulur.</p>\n<h3>Motor ışıklarda neden stop ediyor?</h3>\n<p>Çoğu zaman rölanti devri düşmüştür ya da hava filtresi, buji veya karbüratörün rölanti devresi kirlenmiştir. Rölanti devrini kılavuzdaki değerle karşılaştır; CB125F'te bu değer 1.500 ± 100 dev/dk.</p>\n<h3>Arıza lambası yanarken sürmeye devam edebilir miyim?</h3>\n<p>Honda'nın tavsiyesi yavaşlayıp motoru en kısa sürede servise göstermek. Lamba enjeksiyon sisteminde ciddi bir soruna işaret edebilir.</p>\n<h3>Sıfır motorum tekliyor, garanti kapsamında mı?</h3>\n<p>Garanti şartları markaya göre değişir ve garanti belgesinde yazar. Kendin müdahale etmeden yetkili servise götür ve belirtiyi ayrıntılı anlat.</p>"}