Lastik basıncı motosikletin yol tutuşunu, fren mesafesini, direksiyon hissini ve lastik ömrünü aynı anda etkiler. Üstelik iki tekerlekte hata payı otomobildekinden çok daha küçüktür. İyi haber şu: doğru değeri bulmak da ölçmek de kolay. Bu rehberde değerin nerede yazdığını, bar ve psi çevirisini, neden soğukken ölçmen gerektiğini ve yolcu ya da yükle basıncı nasıl ayarlayacağını anlatıyoruz.
\n\nDoğru basınç motorunun kullanım kılavuzunda, genellikle \"Teknik özellikler\" bölümünde yazar; birçok modelde motorun üzerinde de bir lastik etiketi bulunur. Değer her zaman ön ve arka için ayrı verilir ve çoğu kılavuzda tek kişi ile yolculu ya da yüklü kullanım için iki ayrı satır bulunur. Lastiğin yan duvarındaki \"max\" değeri ise lastiğin dayanabileceği en yüksek basınçtır, motorun için önerilen basınç değil; onu kullanma.
\nSomut bir örnek: Honda'nın CB125F (SC74 tipi) Türkçe kullanıcı el kitabındaki değerler şöyle.
\n| Kullanım | Ön | Arka |
|---|---|---|
| Yalnızca sürücü | 175 kPa (1,75 bar, 25 psi) | 200 kPa (2,00 bar, 29 psi) |
| Sürücü ve yolcu | 175 kPa (1,75 bar, 25 psi) | 225 kPa (2,25 bar, 33 psi) |
Görüldüğü gibi yolcuyla sadece arka basınç artıyor. Bu değerler o modelin orijinal lastik ölçüsüne göre belirlenmiş; başka bir motorun değerini kendi motoruna uygulama. Lastik ölçüsünü okumayı lastik ebadı rehberinde anlattık.
\n\nKılavuzlar genellikle kPa ve psi verir, benzinlik kompresörleri ise çoğu zaman bar ya da psi gösterir. 1 bar = 100 kPa ≈ 14,5 psi.
\n| bar | kPa | psi (yaklaşık) |
|---|---|---|
| 1,75 | 175 | 25 |
| 2,00 | 200 | 29 |
| 2,25 | 225 | 33 |
| 2,50 | 250 | 36 |
| 2,80 | 280 | 41 |
| 2,90 | 290 | 42 |
Sürüş sırasında lastiğin içindeki hava ısınır ve basınç yükselir. Michelin, sürüşle ısınan bir lastikte basıncın 4–6 psi ya da daha fazla artabildiğini belirtiyor. Kılavuzdaki değerler ise soğuk lastik içindir. Bu yüzden:
\nHava sıcaklığı da basıncı etkiler. Gaz yasası gereği hava soğudukça basınç düşer; 2 bar civarındaki bir lastikte her 10 °C'lik düşüş kabaca 0,1 bar (yaklaşık 1,5 psi) kayıp demektir. Mevsim geçişlerinde, özellikle sonbaharda basıncı daha sık kontrol et. Soğuk havada lastiklerin davranışını kış lastiği rehberinde anlattık.
\n\nHonda CB125F kılavuzu en az ayda bir kez ve lastiğin indiğinden şüphelendiğin her an basınç ölçer kullanarak kontrol etmeyi öneriyor. Michelin ise iki haftada bir ve her uzun yoldan önce kontrol tavsiye ediyor. Pratik kural: iki haftada bir ve her uzun yoldan, yolcu ya da bagaj yüklemeden önce.
\n\nYolcu ya da bagaj eklediğinde lastiğe binen yük artar ve kılavuzun yüklü değerini kullanman gerekir. Bu değer genellikle arka lastikte daha yüksektir. Kılavuzda yüklü değer verilmemişse yetkili servise ya da lastik üreticisine danış; kafana göre değer belirleme. Yolcuyla sürüşün diğer ayarlarını yolcu taşıma rehberinde anlattık.
\n\nAşınma desenleri ve lastik değişim zamanı için lastik değişim rehberine bak.
\n\nLastik üreticileri pist günleri ve arazi kullanımı için ayrı basınç önerileri yayımlıyor; Michelin'in de pist ve arazi için ayrı rehberleri var. Pistte lastik çok daha fazla ısındığı için soğuk basınç farklı belirlenir, arazide ise tutuş için basınç düşürülebilir. Bu değerleri günlük yol kullanımına taşıma: asfaltta düşük basınçla sürmek lastiği aşırı ısıtır ve jantı darbeye açık bırakır. Arazi turundan sonra asfalta dönmeden basıncı yol değerine getir.
\n\nAni basınç kaybında motor özellikle arka lastikte sağa sola salınır, ön lastikte ise direksiyon ağırlaşır. Sert fren yapma ve gidonu ani hareketlerle düzeltmeye çalışma. Gazı yavaşça kapat, motoru dik tutarak yavaşla ve güvenli bir yere çek. Lastiğe çivi saplanmışsa çivinin yerini işaretle; yerinde bırakmak, sökmekten daha az hava kaçırabilir. Tamir kitiyle yapılan onarımdan sonra düşük hızla en yakın lastikçiye git.
\n\nDoğru basınç kılavuzunda ya da motorunun lastik etiketinde yazar; lastiğin üzerindeki \"max\" değeri değil. Ölçümü soğukken yap, sıcak lastikten hava boşaltma, iki haftada bir ve her uzun yoldan önce kontrol et. Yolcu ya da yük varsa kılavuzdaki yüklü değeri uygula. Örneğin Honda CB125F'te tek kişide arka 2,00 bar, yolcuyla 2,25 bar.
\n\nModele göre değişir ve kılavuzda yazar. Örneğin Honda CB125F'te tek kişide ön 25 psi, arka 29 psi; yolcuyla arka 33 psi.
\nTemas yüzeyi küçülür ve tutuş azalır, sürüş sertleşir, lastiğin ortası hızlı aşınır. Islak zeminde etkisi daha belirgindir.
\nKullanım kılavuzunun teknik özellikler bölümünde, birçok modelde de motorun üzerindeki lastik etiketinde. Lastiğin yan duvarındaki \"max\" değeri önerilen basınç değildir.
\nIsınmış lastik yüksek okur. Mümkünse soğukken kendi ölçerinle ölç; benzinlikte ölçeceksen değerin sıcak olduğunu bil ve hava boşaltma.
"}