Buji, motorun içindeki yakıt-hava karışımını ateşleyen küçük ama kritik bir parça. Yıprandığında ya da kirlendiğinde motor zor çalışır, tekler, gaz yemez ve daha çok yakar. Ucuz bir parça olduğu için değişimini geciktirmenin anlamı yok; ama bujiyi değiştirip geçmek de her zaman çözüm değil, çünkü bujinin görünüşü motorun içinde neler olup bittiğini de anlatır. Bu rehberde ne zaman değişeceğini, bittiğini nasıl anlayacağını ve bujiyi nasıl \"okuyacağını\" anlatıyoruz.
\n\nSabit bir kilometre yok; değişim aralığı motorun kılavuzundaki bakım programında yazar ve buji tipine göre değişir. Örneğin Honda'nın CB125F (SC74 tipi) Türkçe kullanıcı el kitabında buji 4.000 km'de kontrol edilip 8.000 km'de değiştiriliyor; yani bu modelde her 8.000 km'de yeni buji takılıyor. Aynı kılavuz standart buji olarak NGK CPR7EA-9'u ve 0,80–0,90 mm tırnak aralığını veriyor.
\nDaha büyük motorlarda ve iridyum uçlu bujilerde aralık daha uzun olabilir. Hangi motor olursa olsun kılavuzdaki değeri esas al ve kilometresi gelmemiş olsa bile aşağıdaki belirtileri görürsen bujiyi kontrol ettir. Bakım takviminin tamamı bakım rehberinde.
\n\nBu belirtilerin yalnızca bujiden kaynaklanmadığını unutma; yakıt, hava filtresi ve akü de aynı tabloyu çıkarabilir. Olası nedenleri sırayla tekleme ve stop etme rehberinde anlattık.
\n\nSöktüğün bujinin ucundaki renk ve birikinti, motorun nasıl yaktığı hakkında ipucu verir. Değerlendirmeyi kısa bir rölantiden sonra değil, normal bir sürüşten sonra yap.
\n| Görünüm | Ne anlama gelebilir? |
|---|---|
| Açık kahve ya da gri, az birikinti | Normal yanma. Elektrot aşınmışsa yine de değişim zamanı gelmiş olabilir. |
| Kuru, siyah, isli (karbon kirlenmesi) | Zengin karışım, sürekli düşük hız ve kısa mesafe kullanımı, motor için fazla soğuk ısı değerinde buji, ateşleme sisteminde zayıflama |
| Islak, yağlı siyah birikinti | Yanma odasına yağ geçmesi; aşınmış segman ya da silindir. Egzozdan mavi duman da varsa ihtimal güçlenir. |
| Beyaz, yanmış görünümlü uç, kabarcıklar | Aşırı ısınma; motor için fazla sıcak ısı değerinde buji ya da fakir karışım. Servise göster. |
NGK'nın teknik bilgilerine göre bujinin ucu, üzerindeki birikintileri yakıp kendini temizleyebilmek için yaklaşık 450 °C'ye ulaşmalı. Sürekli kısa mesafe ve düşük hızla kullanılan bir motorda uç bu sıcaklığa çıkamaz ve karbon birikir. NGK, sürekli düşük hız ve kısa mesafe kullanımı karbon kirlenmesinin nedenleri arasında sayıyor; şehir içinde hep birkaç kilometrelik yollar yapan bir motorda bu yüzden bujiye daha sık bakmak gerekir.
\nEgzoz dumanının rengiyle birlikte değerlendirdiğinde tablo netleşir; ayrıntılar egzoz dumanı rehberinde.
\n\nNGK kirlenmiş bujiyi temizlemeyi önermiyor: teknik olarak mümkün olsa da temizlenen buji yenisi gibi çalışmaz, aşınmış elektrot kenarları temizlik sırasında daha da aşınabilir. Kirlenmiş ya da aşınmış bujiyi değiştir. Ama NGK'nın da vurguladığı gibi, kirlenmiş bujiyi yenisiyle değiştirmek sorunu sadece erteleyebilir: karışım, yağ yakma ya da ateşleme sorunu sürüyorsa yeni buji de kısa sürede aynı hale gelir. Asıl nedeni bulmak gerekir.
\n\nBujileri buji sayfasında, gereken aletleri alet setleri sayfasında bulabilirsin.
\n\nBazen buji sağlamdır ama kıvılcım bujiye kadar ulaşmaz. Çatlamış ya da yağ ve nemle kaplanmış bir buji başlığı, oksitlenmiş bir bağlantı veya yıpranmış bir kablo, özellikle yağmurlu havada ve motor yıkandıktan sonra teklemeye yol açabilir. Bujiyi kontrol ederken başlığın içini ve kabloyu da gözden geçir; başlık yerine tam oturmalı ve oynamamalı. Motoru yıkarken buji bölgesine basınçlı su tutma; temizlik önerileri için motor yıkama rehberine bak.
\n\nHonda, CB125F kılavuzunda buji işlemlerini \"orta\" seviye bakım olarak işaretliyor: uygun aletin ve mekanik becerin yoksa işi servise bırak. Bazı motorlarda buji yakıt deposunun ya da kaportanın altında kalır ve sökmek daha fazla iş gerektirir.
\n\nBuji değişim aralığı kılavuzda yazar; Honda CB125F'te her 8.000 km. Zor çalışma, tekleme, düzensiz rölanti ve artan yakıt tüketimi bujiyi kontrol etme zamanının geldiğini gösterir. Söktüğün bujinin rengi motorun nasıl yaktığını anlatır: siyah isli uç zengin karışım ya da kısa mesafe kullanımını, yağlı uç yağ yakmayı, beyaz uç aşırı ısınmayı işaret eder. Kirlenmiş bujiyi temizleme, değiştir; ama aynı sorun tekrar ediyorsa nedenini buldur.
\n\nModele ve buji tipine göre değişir, kılavuzdaki bakım programında yazar. Örneğin Honda CB125F'te buji her 8.000 km'de değiştiriliyor.
\nZor çalışma, tekleme, düzensiz rölanti, gaz yememe ve yakıt tüketiminde artış en sık belirtiler. Aynı belirtiler yakıt ya da hava sisteminden de gelebilir; bujiyi söküp kontrol etmek en hızlı ilk adım.
\nMotor çalışmaz ya da sürekli tekler. Sorun bujide, buji başlığında, kabloda, bobinde ya da ateşleme sisteminde olabilir. Kıvılcım testi elektrik çarpması riski taşıdığı için bu kontrolü servise bırakmak daha güvenli.
\nNGK önermiyor: temizlenen buji yenisi gibi çalışmaz ve elektrotları daha da aşınabilir. Kirlenmiş bujiyi değiştir ve kirlenmenin nedenini araştır.
"}